تبلیغات
با این قلم چه چیزا می توان نوشت - کتاب - حشاشین کیستند؟
 

کتاب - حشاشین کیستند؟

نوشته شده توسط :امیر
پنجشنبه 7 خرداد 1388-10:24





علی فرهادپور:
به راستی كیستند این اهل حشیش؟ این حشاشین (Assassins). افسانه‌های بسیاری درباره اسماعیلیان هست و شایع‌كننده آنها نخست معاندان و مخالفان مذهبی آنها در میان مسلمانان بوده‌اند و سپس با شاخ و برگ بیشتر، جنگجویان صلیبی و وقایع‌نگاران مسیحی آنها را به غرب آورده‌اند. این عمدتا از طریق نوشته‌های آنان بود كه واژه «اساسین» (حشاشین، آدمكشان) وارد زبان‌های اروپایی شد و به‌عنوان مترادفی برای قاتلان حرفه‌ای و سیاسی انتشار عام پیدا كرد. اهریمنی شناختن «فرقه‌های حشاشین» از آن پس، و پذیرفتن بی‌چون و چرای چنان داستان‌ها و افسانه‌هایی تا به امروز، یكی از پدیده‌های شگفت‌انگیز ادبی است. حتی واژه‌نامه معتبر آكسفورد (1989) همان اشتقاق نادرست را برای واژه assassins به كار برده، یعنی «كسی كه معتاد به خوردن حشیش است؛ واژه حشاشین در عربی برای پیروان فرقه اسماعیلی به كار می‌رود كه خویشتن را با كشیدن حشیش یا شاهدانه، هنگامی كه آماده فرستاده شدن برای كشتن پادشاهی و یا یك رجل سیاسی بودند، سرمست می‌ساختند.» لحن این تعریف صرف‌نظر از اشتباه تاریخی آن، از آن جهت جالب است كه نشان می‌دهد ما چگونه هنوز تحت تاثیر افسانه‌های گذشته هستیم. به‌ویژه در زیرنویس انگلیسی بسیاری از فیلم‌ها، Assassins به معنی تروریست‌ها به كار می‌رود، درباره طالبان، عرب‌ها، فلسطینی‌ها و... بیسشتر دنیای مغرب‌زمین نخستین‌بار در نتیجه انتشار كتاب «توصیف جهان» ماركوپولو با حشاشین آشنا شدند. این كتاب كه بعدها به نام «سفرنامه ماركوپولو» شهرت یافت، در آن روزگار از «پرفروش‌ترین» كتاب‌ها شد و موجب پدید آمدن موجی از سفرنامه‌نویسی گشت. تا مدت‌های مدید، جهان؛ سفرنامه ماركوپولو را به‌عنوان كتابی مستند و موفق می‌شناخت تا اینكه یكی از جدیدترین پژوهندگان به نام فرانسس وود در كتاب جذاب و دلنشین خود به نام «آیا ماركوپولو به چین رفت؟» درباره ماركوپولو و صحت انتساب كتاب به او شك بسیار كرد و به این نتیجه رسید كه كتاب ماركوپولو به احتمال قوی حاصل تخیلات و خیالپردازی‌های جاندار ماركوپولو و روستیجلو (بازنویسی‌كننده و مولف كتاب ماركوپولو) بوده است.
به هر حال، توصیف ماركوپولو از «استاد بزرگ آدمكشان (حشاشین)» و قلعه معظم او در الموت و «باغ بهشت» معروف او یكی از پردرنگ‌ترین اسطوره‌های شرقی است كه از اروپای سده‌های میانه به ما رسیده است. داستان چنین می‌گوید كه «استاد بزرگ» (حسن صباح) در قلعه دوردست تسخیرناپذیری زندگی می‌كرد و در آنجا توطئه می‌چید كه جهان اسلام را تسخیر كند؛ در پی این رویا فداییان متعصب را می‌فرستاد تا دشمنانش را از پای درآورند. داستان اینگونه ادامه می‌یابد كه این فداییان پیش از آنكه ماموریت مرگبار خود را بیاغازند، نخست، به آنها شرابی آمیخته به حشیش به دست دوشیزگانی زیبا، در باغی مسحوركننده می‌خوراندند تا طعم لذاتی را كه در بهشت بعد از مرگ انتظار آنها را می‌كشند، بچشانند. نخستین كتابی كه سراسر به بررسی اسماعیلیان پرداخته بود در آلمان به قلم یك سیاستمدار و محقق اتریشی به نام یوزف فن هامرـ پورگشتال، در سال 1818 نوشته شد. او به علت دشمنی با اسماعیلیان، عنان قلم را به دست احساسات سپرد. او بدون هیچ پرسشی همه افسانه‌های شایع را درباره اسماعیلیان پذیرفت و در واقع روایتی از خویش درباره نیات پلید حسن صباح و گروه آدمكشان حشیشی او برای از میان بردن اسلام از داخل پرداخت. آثار ایوانف در سال‌های پس از 1930 م. دید سنتی شرق‌شناسان را نسبت به اسماعیلیه تغییری داد. سپس در سال 1955 م. مارشال جی. اس.ها جسن (استاد دانشگاه شیكاگو) بررسی محققانه و جامعی درباره اسماعیلیان دوره الموت نوشت. كتاب او به نام «فرقه اسماعیلیه» تا امروز یك كتاب مرجع استاندارد درباره این موضوع باقی‌مانده است. وی به هیچ روی در كار خود با افسانه‌های گوناگون و روایات تحریف‌شده مورخان اهل سنت و وقایع‌نامه‌نویسان صلیبی از در مصالحه درنیامد. او توانست هرجا كه ممكن بود به منابع و مآخذ اصلی خود اسماعیلیان به فارسی و عربی مراجعه كند. البته افسانه‌های حشاشین (و شاید هر افسانه دیگر) ریشه در «ترس، دشمنی، جهل و خیالپردازی» داشتند اما حیرت‌انگیز این است كه هنوز به آنها نیمه باوری هست و به‌عنوان واقعیت از سوی آ‌نان كه شعار واقعیت‌نمایی را می‌دهند ترویج می‌شود، چنانكه نوشته‌های بعد از حادثه 11 سپتامبر درباره ریشه‌های تروریسم سیاسی نشان می‌دهد هنوز راه بس درازی در پیش است كه ته‌مانده قرن‌ها اسطوره و افسانه سرانجام از میان برود. نویسنده كتاب (پیتر ویلی)، خود می‌گوید: «اسماعیلیان مردمانی بودند با هوشی خارق‌العاده، عزمی استثنایی، علمی پیشرفته درباره معماری نظامی، سازماندهی و فن پشتیبانی و تداركات و نیز كشاورزانی فوق‌العاده موفق و مهندسان آبی زبردست در منطقه‌های نسبتا كوهستانی و خشك. جنبه معنوی، عقلی و فرهنگی حیات اسماعیلیه ملاطی بود كه آنها را به‌عنوان یك جامعه منسجم و پویا، و سرفراز از موفقیت‌هایشان، به‌یكدیگر پیوند می‌داد. تصویری كه در نهایت كار به دست می‌آید درست نقطه مقابل حشاشین و آدمكشان در تخیل‌های عامیانه است.» (ص 12) غرض اصلی این كتاب تا حد امكان توصیف هرچه كامل‌تر از قلعه‌ها و دژهای اسماعیلیان در ایران و سوریه است. شبكه این قلعه‌ها كه تعدادشان از مرز 250 قلعه می‌گذرد- بعضی بزرگ و مهابت‌انگیز چون ارگ‌ها، و برخی كوچك چون پایگاه‌های مراقبت و پاسبانی- نقشی حیاتی در حفظ و حراست از اسماعیلیان در برابر معاندان و مخالفان دینی و سیاسی آنها داشتند. همچنین پناهگاه و مأمنی برای مردمان روستاهای اطراف در زمان حمله دشمن، و نیز كمك به دانشمندان و محققانی بود كه با داشتن معتقدات مختلف برای ادامه مطالعات و تحقیقات خود و برخورداری از حمایت اسماعیلیان به این قلعه‌‌ها پناه می‌آوردند. نویسنده در مقدمه كتاب كوشیده است كه اسماعیلیان را درون بافت تاریخیشان در سنت اسلامی مورد بررسی قرار دهد. در بخش اول تا حدی اوضاع و احوال پیچیده‌ای كه با عروج و افول قدرت اسماعیلیان همراه بود توصیف می‌شود. این توصیف، زمینه‌ای است برای بررسی متمركزتر و منطقه‌ای‌تر قلعه‌های اسماعیلی در بخش دوم كتاب.
اینك به‌طور خلاصه و با ذكر شماره صفحات، به نكات جالب، جدید یا از نظر علمی، ارزشمندی كه در این كتاب دیده‌ام اشاره می‌كنم.
«امام جعفر صادق(ع)، چند سالی پیش از وفاتش پسر ارشد خود اسماعیل را به جانشینی خود تعیین كرده بود. به نظر می‌آید كه اسماعیل شخصا پیروان فدایی بسیاری به‌دست آورده بود، اما بنابر بعضی منابع وی هنگام مرگ پدرش ناپدید شد. عده‌ای دیگر مدعی‌اند كه وی پیش از پدرش درگذشت و گروه دیگر برآنند كه وی برای مصون ماندن از دستگیر شدن به دست ماموران عباسی اختفا گزید. چون هیچ‌كس نمی‌توانست یقین داشته باشد كه امام جعفر صادق یكی دیگر از سه پسرش را به جانشینی تعیین كرده بوده است یا نه، شك میان پیروانش افتاد.»
ص 27 «بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شاخه اسماعیلیان در امروز، اسماعیلیه نزاری است كه یك جامعه مرفه و توانگر و از لحاظ فرهنگی متنوع هستند. رهبر و پیشوای آنان، چهل و نهمین امام، پرنس كریم آقاخان چهارم است.»
ص 33 «سیاست روشندلانه فاطمیان و رونق و رفاهی كه آنان به مصر آوردند قاهره را به یكی از مراكز بزرگ هنری و فكری دنیای اسلام مبدل ساخت. خلفای فاطمی در حمایت از علم و دانش گشاده‌دست بودند و مدرسه‌ها، دانشگاه‌ها و كتابخانه‌ها برای عامه مرم بنیان گذاشتند. همچنین خلفای فاطمی در قصرهای خود و كتابخانه‌هایی محتوی صدها هزار كتاب داشتند. متفكران اسماعیلی دوره فاطمی به خوبی با آثار فلسفی و سنت‌های علمی یونانی آشنایی داشتند. دانشمندان از سراسر جهان اسلامی به سوی قاهره كشیده می‌شدند و در نتیجه، علوم طبیعی، پزشكی و نجوم، رونق و شكوفایی یافت، همچنانكه معماری، شعر و فلسفه رونق گرفت.»
ص 33 «ناصرخسرو با دیدن تجمل و ترقی پایتخت فاطمیان (قاهره) چنین نوشته است: «و آنجا مال‌ها دیدم كه اگر گویم مردم عجم را آن قبول نیفتد... امنیت اهل مصر بدان حد بود كه دكان‌ها را در نبستندی الا دامی بر وی كشیدندی و كس نیارستی به چیزی دست بردن.»
ص 34 «افتخار تاسیس نخستین دانشگاه جهان را در قاهره به فاطمیان نسبت داده‌اند.
(970م./360هـ.)... درهای دانشگاه به روی همه از جمله زنان باز بود كه برای آنان جلسات درسی خاصی تشكیل می‌شد... احتمال بسیار می‌رود كه خود حسن صباح، بعضی از تعالیم پیشرفته و عالی این نهاد علمی را دیده باشد.»
ص 35 «داعیانی با مرتبه‌ها و مسوولیت‌های مختلف در بخش‌هایی از امپراتوری فاطمی یا در سرزمین‌های دیگر كه كار دعوت در حال پیشرفت بود، گماشته می‌شدند (این داعیان مسوولیت تبلیغ دین را برعهده داشتند). در تعلیم و تربیت داعیان اسماعیلی دقت زیادی به كار می‌رفت. آنها باید معلوماتی تقریبا دایره‌المعارف‌گونه از همه موضوعات مانند منطق، الاهیات (كلام)، فلسفه، تاریخ و جغرافی داشته باشند. همچنین باید در بحث و استدلال ماهر باشند... داعی باید همه صفات و سجایایی را كه صاحبان حرفه‌ها و پیشه‌ها جدا جدا دارند یكجا داشته باشد.» (مرا به یاد عیاران می‌اندازد كه همه نوع شغلی را بلد بودند تا به موقع استفاده كنند. نك: كیا، خجسته، قهرمانان بادپا)
در فصل 2 كتاب، به زندگی و شخصیت حسن صباح پرداخته می‌شود و اینكه تا چه اندازه از شم سیاسی پرورده‌ای برخوردار بوده است.
در فصل 3 كتاب از راشدالدین سنان (داعی الموتی) و اسماعیلیان شام (سوریه) سخن می‌رود.
درفصل 4، سازمان‌ و سجایای دولت اسماعیلی معرفی و بر شمرده می‌شود.
ص 83 «محل‌های زندگی حسن صباح و مردانش كوچك، زاهدانه و بی‌پیرایه بود. خوراكشان ساده و نوشیدن شراب بر افراد پادگان قدغن بود. چشم‌نوازترین ساختمان‌ها احتمالا مسجد و كتابخانه بودند. اگر زن‌هایی در قلعه بودند تعدادشان معدود بود...»
ص 94 كشتن به عنوان روشی در جنگ
سرباز و نظریه‌پرداز نظامی اهل پروس، كارل فون كلاوزویتس (فت 1831) در كتاب خود درباره جنگ (Vom kreige) می‌نویسد: «جنگ، ادامه سیاست در آمیزش با وسائل دیگر است.» حسن صباح احتمالا با این نظریه موافق می‌بوده است. هدف‌های او دو تا بود:‌ 1ـ دفاع از جامعه خود در مقابل قتل و غارت‌های سلجوقیان منفور؛ 2ـ پیش بردن دعوت اسماعیلی در اسلام. با آنكه حسن توانایی فراوانی برای دفاع از دولتی كه بنیان گذاشته بود داشت، اما منابع انسانی و مادی زیادی در اختیار نداشت كه با قدرت نظامی كامل علیه سلجوقیان بجنگد. بنابراین می‌بایست وسیله و طریق دیگر بجوید... ما یقین نداریم كه مسبب قتل نظام‌الملك چه كسی بوده است، اما قتل او مسلما از فشار حملات سلجوقیان به قلعه‌های الموت به مقدار زیادی كاست. بعضی وقت‌ها صرف ترس از كشته شدن باعث ضعف روحیه دشمن می‌شد و او را از تهاجم باز می‌داشت... مهارتی كه فدایی اسماعیلی بی‌آنكه كوچك‌ترین سوءظنی را برانگیزد به شخصی كه قربانی مورد نظر او بود نزدیك می‌شد اعصاب دشمنان را خرد می‌كرد. از مواردی خبر داریم كه مردان و رجال بزرگی، صبح كه از خواب برخاسته‌اند خنجری را یافته‌اند كه تا دسته در بالین آنها فرو رفته است با اخطاری كه دست از دشمنی خود با اسماعیلیان بردارند یا آماده مرگ شوند. در نتیجه، بسیاری از امیران سلجوقی، شاهان و شاهزادگان صلیبی و دیگر رجال برجسته از بیم‌جان، زره در زیر جامه‌های معمولی خود می‌پوشیدند.»
ص 95 «البته آدمكشی به عنوان یك سلاح از سپیده‌دم تاریخ وجود داشته است و اختراع اسماعیلیان نیست.» آدم یاد شعر فریدون مشیری می‌افتد: «از همان روزی كه دست حضرت قابیل، گشت آلوده به خون حضرت هابیل، آدمیت مرد، آدم زنده بود. از همان روزی‌كه یوسف را برادرها به چاه انداختند، از همان روزی كه با شلاق و خون دیوار چین را ساختند، آدمیت مرد، آدم زنده بود.»
ص 95 «اسماعیلیان امیدوار نبودند كه دشمن بسیار نیرومندتر از خود را در جنگ شكست دهند، از این رو از مقابله و رودررویی مسلحانه پرهیز می‌كردند و در هنگام محاصره ترجیح می‌دادند كه از راه معامله و مصالحه و مذاكره به سازش برسند.
به گفته هاجسن آنها وقتی كه همه راه‌های مقاومت را آزموده و به نتیجه نرسیده بودند از قتل به عنوان «سلاح ناچاری» استفاده می‌كردند... هرگاه بزرگی به قتل می‌رسید به ناچار گناه قتل به گردن اسماعیلیان می‌افتاد. هاجسن بی‌پایه بودن بیشتر این اخبار را نشان می‌دهد... حتی شاهان اروپایی كارشان بدانجا رسید كه یكدیگر را متهم می‌ساختند كه از «شیخ‌الجبل» (پیرمرد كوهستان، راشدالدین سنان)، فداییانی را استخدام می‌كنند تا رقیبانشان را به قتل برسانند. قتل‌های هیجان‌برانگیزتر ناچار با قتل‌عام‌هایی كه در پی می‌آمد، تلافی می‌شد. پس از كشته شدن یك شخصیت مهم، جمعیت سنی محل اغلب دیوانه‌وار به تلافی برمی‌خاست و به جان اسماعیلیان می‌افتاد. در این میان بسیاری از غیراسماعیلیان نیز كه به ناروا مظنون واقع می‌شدند یا بدون ارائه شاهد و مدرك غیراسماعیلی بودن، انكار اسماعیلی‌گری می‌كردند، صدمه می‌دیدند.»
ص 97 «شرح ما از برآمدن اسماعیلیان نزاری بیشتر محدود به توصیف امور سیاسی و نظامی آنها شد اما بایستی به یاد داشته باشیم اسماعیلیان همیشه، نخست و بیش از هرچیز، یك جامعه مذهبی بوده‌اند نه یك فرقه نظامی. اولین چیزی كه حسن صباح در الموت برقرار كرد مسجد و كتابخانه بود... جالب اینكه قلعه‌های اسماعیلی، پناهگاه عده‌ای از علمای اهل سنت و شیعه دوازده امامی بودند، علمایی كه از جلوی حمله مغول از آسیای میانه می‌گریختند.»
ص 99 «حسن صباح در 35 سالگی رهبر اسماعیلیان شد. در رمضان 559 هـ. دستور داد كه در پای قلعه الموت برای او منبری نهادند و چهار رأیت به رنگ‌های سبز و سفید و سرخ و زرد در كنار آن برافراشتند. سپس از منبر بالا رفت و با متانت فرا رسیدن قیامت را اعلام داشت. آنگاه بنا بر روایت مورخان اهل سنت، پیروانش را دعوت كرد كه با او بر سر خوان (سفره) بنشینند و روزه خود را بشكنند و عید قیامت را جشن بگیرند. حسن در مراسمی دیگر اعلام كرد كه وی به حقیقت، خود امام و نیز قائم قیامت است.
آنها بر این باورند كه قیامت را نباید به معنای لفظی آن روز واپسین یا پایان جهان تلقی كرد بلكه باید آن را به معنای تمثیلی و معنوی آن گرفت. در یك سطح، قیامت، آن لحظه اساسی در تاریخ آنهاست كه امام پس از غیبتی طولانی ظاهر می‌شود. برای آنان این سپیده‌دم یك دوران جدید تاریخی است و ظاهر شدن قوانین دینی روحانی‌تری را برای بشریت صلا می‌دهد.
در سطحی دیگر، قیامت اشاره است به رستاخیز روح و نفس انسانی از سفر طولانی‌اش از جهل و تاریكی به دانایی و معرفت و روشنایی. باز در سطحی بالاتر، قیامت تمثیل بازگشت روح به سوی خداوند و یكی شدن با نور اوست. هر انسانی بالقوه مستعد است كه به این تجربه عرفانی، همین‌جا و هم‌اكنون در این جهان نائل آید، اما فقط به میانجیگری امام...» آدم ناخودآگاه یاد سوشیانت (منجی در كیش زرتشت) می‌افتد، یا هوشیدر و هوشیدرماه كه با آنها دوران جدیدی آغاز می‌شود، نه پایان جهان! در فصل 5 كتاب به حمله مغولان، روش‌های جنگی مغول‌ها و مقابله آنان با اسماعیلیان الموت پرداخته می‌شود.
ص 119 «جوینی، لشكركشی مغول‌ها علیه اسماعیلیان را عقوبت الهی می‌دانست كه بر سر این «ملحدان» كه وی آنها را خوار می‌داشت فرود آمده است. وی الموت را «آشیانه شیطان» و «بدعت‌خانه طغیان» می‌نامد.» سپس به استحكام الموت اشاره شده و جزئیات بیشتری درباره آن گفته می‌شود.
در بخش دوم كتاب، قلعه‌های اسماعیلی و موقعیت سوق‌الجیشی آنها موضوعات اصلی‌اند. این قلعه‌ها با قلعه‌های اروپایی و صلیبی مقایسه شده و برتری قلعه‌های اسماعیلی به تفصیل شرح داده می‌شود.
فصل 8 كتاب، توصیف پلان، اجزا، كاربرد و روش ساخت قلعه‌های دره الموت است. قلعه‌های كوهستانی قومس نیز در فصل 9 به تفصیل مورد بررسی قرار می‌گیرند و پس از آنها این قلعه‌ها به ترتیب معرفی شده و بررسی می‌شوند: قلعه‌های قائنات، قهستان، اصفهان و ارجّان، ارگ‌های كوهستان‌های سوریه (شام)، بدخشان و هونزا (صص 356- 129) و سخن پایانی...
ص 358 «سخن جوینی كه گفته مغول‌ها نسل اسماعیلیان را برانداختند نادرست است... پس از 655 هـ.
شمس‌الدین (پسر ركن‌الدین اسماعیلی) فرار كرد و هرگز هم به دست مغولان نیفتاد و به آذربایجان برده شد و در تبریز اقامت گزید. در قرن 19 م./13هـ. امامان اسماعیلی در دربار قاجاریه اهمیت سیاسی به دست آوردند و لقب افتخاری «آقاخان» به آنها داده شد كه آن را امامان اسماعیلی تاكنون حفظ كرده‌اند.
امام فعلی اسماعیلیان نزاری، حضرت شاهزاده كریم آقاخان چهارم در 1936م./ 1314 هـ. در ژنو به دنیا آمد و در سوئیس و هاروارد تحصیل كرد. تخمینا حدود 20-15 میلیون اسماعیلی در دنیا وجود دارد كه در كشورهای مختلف آسیایی، آفریقایی و خاورمیانه‌ای استقرار یافته‌اند و بسیاری نیز در اروپا و آمریكای شمالی زندگی می‌كنند و به تاریخ خود افتخار می‌كنند. اسماعیلیان امروز برخلاف بیشتر جوامع دینی فارغ از هرگونه تعصب و جزمیتند و دیگر در پی دعوت دیگران به كیش خود نیستند. درس تاریخ این است كه آنچه را خوب است ارزش بگذاریم و آنچه را كه باطل و نادرست است رد كنیم و درست قضاوت كنیم.
خلاصه می‌كنم، من در جمله‌های پایانی كتاب «قلعه‌های حشاشین» نوشتم: «این قدرت نیست كه بر عالم خاكی حكومت می‌كند، زیرا قدرت نیز در نهایت كار نه قوی و نه مقدس است. قدرت واقعی، گرمی عواطف انسانی، دوستی و احترام به دیگران است كه سازنده و پاینده است.» من هنوز هم به این معتقدم.

آشیانه عقاب: قلعه‌های اسماعیلی در ایران و سوریه
نویسنده: پیتر ویلی
ترجمه: فریدون بدره‌ای فرزان روز


حسن صباح




نظرات() 


buy cialis online
جمعه 16 آذر 1397 08:13

You mentioned it well!
cialis en 24 hora opinioni cialis generico enter site 20 mg cialis cost the best choice cialis woman cialis billig buy online cialis 5mg female cialis no prescription 200 cialis coupon cialis ahumada achat cialis en suisse
buy cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 13:04

Fine forum posts. Thank you!
prescription doctor cialis we like it cialis price female cialis no prescription only best offers cialis use if a woman takes a mans cialis cialis name brand cheap cialis generic availability enter site very cheap cialis cialis online cialis 5 mg para diabeticos
buy cheap cialis in canada
چهارشنبه 14 آذر 1397 16:58

Incredible plenty of excellent material.
buy cialis online generic cialis with dapoxetine cialis 20mg prix en pharmacie cialis tadalafil buy cheap cialis in uk cialis kamagra levitra where cheapest cialis when can i take another cialis cialis for daily use cialis italia gratis
Cialis generic
چهارشنبه 14 آذر 1397 04:20

Cheers, Lots of forum posts.

cialis farmacias guadalajara cialis 100 mg 30 tablet cialis generico lilly cialis efficacit cialis 20 mg effectiveness cialis kaufen wo wow cialis 20 import cialis cialis authentique suisse legalidad de comprar cialis
buy cheap cialis in canada
سه شنبه 13 آذر 1397 17:11

Amazing tons of very good tips.
cialis soft tabs for sale only best offers cialis use cialis 5mg prix generic cialis tadalafil cialis cuantos mg hay cialis ahumada tadalafil 10 mg click here to buy cialis cialis 10 doctissimo canadian cialis
Generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 05:53

You suggested that really well!
cialis generico postepay cialis prices in england cialis pas cher paris cialis for sale cialis 200 dollar savings card buy cialis cheap 10 mg cialis 05 deutschland cialis online costo in farmacia cialis tadalafil
buy cialis pills online
دوشنبه 12 آذر 1397 17:50

Whoa many of fantastic data!
how does cialis work generic cialis review uk cialis online napol try it no rx cialis cialis side effects dangers we choice cialis uk cialis prezzo al pubblico ou acheter du cialis pas cher we recommend cialis info prix cialis once a da
Cialis prices
دوشنبه 12 آذر 1397 05:34

Nicely put, Thanks.
price cialis best cialis rckenschmerzen how does cialis work cuanto cuesta cialis yaho cialis e hiv cialis 20 mg effectiveness buy name brand cialis on line generic cialis soft gels the best site cialis tablets buy online cialis 5mg
Online cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 17:18

Great advice. Appreciate it.
online prescriptions cialis generic cialis with dapoxetine link for you cialis price cialis savings card cilas rx cialis para comprar cialis generika cialis ahumada side effects for cialis cialis from canada
buy generic cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 05:09

Reliable knowledge. Kudos!
5 mg cialis coupon printable dose size of cialis cialis australia org canadian cialis how does cialis work cialis pills price each the best choice cialis woman cilas fast cialis online cialis 30 day trial coupon
cialis
شنبه 10 آذر 1397 17:48

Awesome write ups. Kudos.
cialis 100mg suppliers generic cialis levitra acheter cialis kamagra low dose cialis blood pressure cialis tadalafil cialis 100mg suppliers import cialis only best offers cialis use brand cialis nl generic cialis pro
buy cialis pills online
شنبه 10 آذر 1397 04:46

Thanks! I like it.
price cialis wal mart pharmacy generic cialis in vietnam buying cialis overnight prix cialis once a da cialis generisches kanada cialis e hiv cialis without a doctor's prescription cialis prices in england acheter cialis meilleur pri american pharmacy cialis
Cialis canada
جمعه 9 آذر 1397 17:30

Incredible all kinds of helpful data!
canadian cialis cialis 20 mg cost cialis side effects dangers buy original cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne generic cialis with dapoxetine cialis lowest price tadalafil 20 mg cialis 5 mg schweiz canada discount drugs cialis
Cialis prices
جمعه 9 آذر 1397 05:45

You revealed it terrifically!
costo in farmacia cialis enter site very cheap cialis achat cialis en itali non 5 mg cialis generici cialis generic availability cialis price in bangalore price cialis wal mart pharmacy interactions for cialis cialis canada on line cialis daily reviews
Buy generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 18:26

Thank you. I enjoy it.
buy cialis online cheapest prix de cialis acheter cialis kamagra only best offers cialis use canadian drugs generic cialis import cialis cialis kaufen wo tadalafil 10 mg sialis cialis 20 mg best price
buy cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 06:36

Truly a lot of good data!
buy generic cialis cialis 20 mg best price buy cialis cheap 10 mg cialis sans ordonnance import cialis prices for cialis 50mg cialis tablets australia viagra cialis levitra look here cialis order on line cialis 100 mg 30 tablet
cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 17:36

Wow lots of great facts!
cheap cialis cialis generic tadalafil buy generic cialis cialis farmacias guadalajara where to buy cialis in ontario cialis online nederland cialis 5 mg schweiz generic cialis compare prices cialis uk cialis en 24 hora
Cialis 20 mg
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:01

Really a good deal of great knowledge!
generic cialis cialis 20mg prix en pharmacie generic cialis review uk cialis en 24 hora cialis 05 prices for cialis 50mg acquisto online cialis cialis kaufen order generic cialis online cilas
Cialis online
سه شنبه 10 مهر 1397 21:58

Truly quite a lot of good info!
canadian cialis cialis generico milano generic for cialis are there generic cialis rx cialis para comprar click here cialis daily uk online prescriptions cialis cialis lowest price cialis patentablauf in deutschland cialis venta a domicilio
buy cialis with no prescription
یکشنبه 8 مهر 1397 22:30

Information effectively taken..
interactions for cialis cost of cialis per pill cialis free trial click here cialis daily uk cialis 10 doctissimo tadalafil 20mg cialis price in bangalore are there generic cialis achat cialis en suisse callus
drugstore online shopping reviews
یکشنبه 1 مهر 1397 03:03

You actually said it fantastically!
northwest pharmacies in canada Canadian Pharmacy USA most reliable canadian online pharmacies reputable canadian prescriptions online canadian rx canadian cialis canadian discount pharmacies in ocala fl canadianpharmacyusa24h is it legal canada online pharmacies reviews canadian prescriptions online
http://viagravipsale.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 00:06

Good data. Kudos!
chinese cialis 50 mg cialis generico en mexico are there generic cialis only here cialis pills generic cialis in vietnam rx cialis para comprar cialis australian price cialis generique prescription doctor cialis tadalafilo
Сialis
شنبه 24 شهریور 1397 14:23
My partner and I stumbled over here coming from a different page and thought I may as well check things out.
I like what I see so now i'm following you. Look forward to going over your web page for a second time.
http://buycialisky.com/
پنجشنبه 15 شهریور 1397 15:57

You said it very well.!
estudios de cialis genricos generic cialis at walmart ou acheter du cialis pas cher cialis australian price cialis flussig how do cialis pills work cialis generico online generic cialis levitra cialis coupons printable cialis arginine interactio
canadianpharmacyonli.com
چهارشنبه 14 شهریور 1397 06:59

Awesome data. Regards!
canada online pharmacies reviews canadianpharmacyusa24h is it legal canadian pharmacy world drugstore online canada best canadian pharmacy canadian discount pharmacies in ocala fl canada online pharmacy canadian pharmacy world canadian medications canadian pharmaceuticals companies
cialisonli.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 08:53

You said it nicely..
cialis for bph price cialis wal mart pharmacy cialis mit grapefruitsaft price cialis best cialis taglich cialis pills in singapore cilas cialis 5 mg schweiz interactions for cialis tarif cialis france
viagravipsale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 17:36

Thanks! A lot of information!

cialis qualitat prices on cialis 10 mg generic for cialis recommended site cialis kanada cialis alternative where to buy cialis in ontario cuanto cuesta cialis yaho cialis lilly tadalafi ou trouver cialis sur le net cialis generico postepay
Cialis generic
دوشنبه 22 مرداد 1397 22:03

Regards. Lots of content!

cialis billig cialis 30 day sample online prescriptions cialis cialis savings card cialis official site link for you cialis price cialis 5mg billiger buy cheap cialis in uk acheter cialis meilleur pri cialis e hiv
Stone Janah
دوشنبه 11 تیر 1397 10:31
I takе pleaasure іn, cɑuse I discovered еxactly what I used to bbe lookіng for.
You've еnded my 4 day lengthy hunt! God Bless yyou mɑn. Havе a
nice dɑy. Bye
Thayne
چهارشنبه 23 خرداد 1397 19:57
Wow, thiѕ post is good, my younger sister is analyzing
these things, theгefore I am going t᧐ teⅼl hеr.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


طبقه بندی:


آخرین پستها:


پیوندها:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox